Vakantie!? Help!

Vind jij vakantie leuk, ontspannend en iets om naar uit te kijken? Of is het een grote bron van stress…..?

Hoe je vakantie ervaart, is voor iedereen anders. Maar als jij iemand bent die hier (extra) stress van ondervindt, dan is dat niet raar. Vakantie krijgt zelfs 13 ‘life change units’ op de Holmes-Rahe Stress Scale, een lijst met ingrijpende levensgebeurtenissen. Hier staan zowel positieve als negatieve gebeurtenissen op, die worden gezien als verandering in je normale levensroutine en die daarom stress oproepen. Ter vergelijking: een huwelijk levert bijvoorbeeld 50 life change units op, verhuizen 25 en wanneer je een verkeersovertreding begaat levert dat je 11 life change units op. Wil je ze allemaal opzoeken, check dan www.stress.org. Let op: hou hierbij in gedachten dat de genoemde gebeurtenissen op ieder individu een andere impact hebben en deze schaal houdt geen rekening met neurodiversiteit (Noone, 2017; Slavich, 2016).

Vakantie is bij uitstek een verandering in je normale levensroutine: je dagritme verandert, je bent in een andere omgeving, slaapt in een vreemd bed, eet ander eten, je moet reizen, je hebt meer en andere sociale interacties en sensorische prikkels, er is minder voorspelbaarheid, en dan moet je ook nog je reis en overnachtingen plannen, heb je alles wel ingepakt, laat je je huis wel met een gerust hart achter. Juist bij autisme kan verandering van routine een bron van stress zijn en een vakantie is dan een heleboel verandering in een keer (Sedgley et al., 2017; Mauro et al., 2026).

Er is nog weinig onderzoek naar de ervaringen van volwassenen met autisme op vakantie. Wel is er onderzoek beschikbaar naar gezinnen met autistische kinderen op vakantie. Hier komt onder andere uit dat ouders veel moeite doen om voorspelbaarheid te creëren en manieren om overprikkeling bij de kinderen te voorkomen (Sedgley et al., 2017; Wang et al., 2026). Stress bij de kinderen en het voortdurend hierop anticiperen van de ouders, leidt ook tot verhoogde stress bij de ouders (Wang et al., 2026).

Ervaar jij stress in de voorbereiding van je vakantie of op vakantie zelf? Er zijn een aantal strategieën waarmee je het iets makkelijker kunt maken:

– Maak lijstjes. Lijstjes van wat je moet meenemen en inpakken, lijstjes van wat je misschien nog moet kopen of regelen, lijstjes van wat je op vakantie wil doen enz. Lijstjes creëren overzicht en kun je afvinken.

– Zet alle informatie over je reis, bestemming en accommodatie op papier en print het uit, zodat je makkelijk dingen op kunt zoeken.

– Bekijk je bestemming en accommodatie online, doe een beetje vooronderzoek van wat er in de buurt is, winkeltjes, restaurants enz.

– Bedenk wat je op vakantie wilt gaan doen en bekijk de mogelijkheden op je bestemming. Maak een grove dagplanning en hou er rekening mee dat dingen soms anders gaan, je hoeft je niet strak aan deze planning te houden.

– Plan voor jezelf ook rustmomenten in! Dat kan van alles zijn, even liggen en rusten, een boek lezen, een wandeling in je eentje in de natuur, een spa of een kerk bezoeken, muziek luisteren, yoga enz.

– Reis je met andere mensen? Vertel ze dat je het lastig vindt en stress hebt en wat voor jou helpend kan zijn.

– Hou rekening met je bestemming. Een hotel midden in Rome zal meer prikkels veroorzaken dan een huisje in de bossen van Scandinavië (sowieso is Scandinavië een vakantietip voor mensen met autisme…veel natuur en rust!).

– Vergelijk je vakantie niet met die van anderen. Die citytrip naar Barcelona klinkt hartstikke leuk, maar misschien past de natuur en rustiger omgeving van Noord Spanje wel veel beter bij jou.

– Plan bij thuiskomst een of twee dagen zonder verplichtingen om alles uit te pakken en bij te komen.

– Probeer voor jezelf de lat wat lager te leggen: het hoeft niet allemaal perfect te zijn. Vakantie is ook een beetje lief zijn voor jezelf.

[Geschreven door Celina Boelen. Image by Pixabay.]