Stress bij warmte

Het is warm weer, misschien wel een hittegolf. Heb je er last van en ervaar je meer stress? Dat is niet zo gek! SAM-stagiaire Celina Boelen geeft je er meer informatie over.

Warmte is een sensorische prikkel. Net zoals met licht, geluid, geur, smaak of tast kan ook warmte zorgen voor overprikkeling. Zeker wanneer dit gepaard gaat met de sensorische prikkels van zweten, kleding die extra vervelend voelt door de warmte of aan je lijf plakt, fel licht van de zon en drukte van mensen op straat. Het kan dan net lijken alsof je met heet weer nog minder prikkels kan hebben dan anders. De opeenstapeling van prikkels kan je dan extra stress bezorgen.

Er is nog weinig onderzoek gedaan naar hoe mensen met autisme temperatuur precies ervaren (thermoceptie) (Zaniboni et al., 2025). Recent onderzoek uit 2025 laat zien dat mensen met autisme in een experimentele situatie meer ongemak ervaarden bij zowel koelere als warmere omstandigheden dan mensen zonder autisme. Opvallend genoeg verdween dat verschil wanneer de deelnemers naar buiten konden kijken en uitzicht hadden op een natuurlijke omgeving. Waarom het zo is weten we nog niet. Andere onderzoeken laten verschillende uitkomsten zien: soms lijkt het alsof mensen met autisme een ondergevoeligheid hebben voor temperatuursverschillen, soms juist een overgevoeligheid, en soms is er helemaal geen verschil te meten (Casterman et al., 2024). Mogelijk hangt dit samen met interoceptie: de manier waarop je de signalen van je lichaam ervaart. Ook daarvan weten we dat dit bij mensen met autisme anders kan verlopen.

Het kan zijn dat bij warm weer meerdere lichaamssignalen tegelijkertijd voor overbelasting en stress zorgen. Warmte, kleding die vervelend aanvoelt, een verhoogde hartslag, zweten, dorst en fel licht kunnen zich opstapelen. Daardoor kun je sneller vermoeid raken, je minder goed concentreren, prikkelbaarder worden of hoofdpijn krijgen.

Dat betekent ook dat wanneer je door de warmte bijvoorbeeld slecht hebt geslapen, je overdag waarschijnlijk nog minder energie hebt om met al die prikkels om te gaan. Probeer daar dan, voor zover mogelijk, rekening mee te houden als je naar school moet, werk, boodschappen moet doen of anderszins sociale interacties moet hebben. Het kan zelfs invloed hebben op je alertheid in het verkeer of bij andere taken waarbij je moet opletten (Hancock et al., 2007; Qian et al., 2015)! Plan daarom indien mogelijk zo min mogelijk belastende dingen voor jezelf.

Wat kan helpen? Als eerste is het belangrijk om de signalen van je lichaam te leren herkennen. Wanneer je begrijpt dat je meer overbelasting en meer stress ervaart door warmte, kun je daar iets aan proberen te doen. Het is vanzelfsprekend, maar probeer koelte op te zoeken. Buiten is een bos met bomen bijvoorbeeld koeler dan een park zonder bomen of een strand. Het eerder genoemde onderzoek suggereert dat een uitzicht op bomen of andere natuur het ervaren ongemak van warmte kan verminderen. Denk om je kleding en draag luchtige stoffen en los vallende laagjes. Om je lichaam af te koelen kun je je polsen onder koud stromend water houden. En eet natuurlijk lekker een ijsje!

Bronnen:

Casterman, N., Rossignol, M., Colomar, A., & Cassioli, F. (2024). Thermoception in Autism Spectrum Disorder: A Concise Systematic Review. Review Journal of Autism and Developmental Disorders, 13. https://doi.org/10.1007/s40489-024-00445-2

Hancock, P. A., Ross, J. M., & Szalma, J. L. (2007). A Meta-Analysis of Performance Response Under Thermal Stressors. Human Factors, 49(5), 851-877. https://doi.org/10.1518/001872007X230226

Qian, S., Li, M., Li, G., Liu, K., Li, B., Jiang, Q., Li, L., Yang, Z., & Sun, G. (2015). Environmental heat stress enhances mental fatigue during sustained attention task performing: Evidence from an ASL perfusion study. Behavioural Brain Research, 280, 6-15. https://doi.org/10.1016/j.bbr.2014.11.036

Zaniboni, L., Gaardbo Hansen, N., Israelsen, F., & Toftum, J. (2025). Thermal comfort of autistic people with and without a view out. Building and Environment, 270, 112483. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2024.112483