De autistische burnout: een uitleg

Autistische burn-out is een vorm van extreme uitputting die vaak voorkomt bij autistische mensen. Het kan gebeuren als je te lang te veel energie hebt gestoken in het omgaan met prikkels, sociale verwachtingen of aanpassingen aan de wereld om je heen. Je kunt je hierdoor zowel mentaal als fysiek uitgeput voelen, waardoor dagelijkse taken moeilijker worden. Dit is heel anders dan gewone vermoeidheid en kan soms weken of zelfs maanden aanhouden. SAM-medewerker en psycholoog Lisa Reinerink legt de autistische burnout hieronder verder uit.

Verschil tussen een autistische burn-out en een reguliere burn-out

Een autistische burn-out is anders dan een reguliere burn-out. Een reguliere burn-out ontstaat meestal door langdurige werkgerelateerde stress. Kenmerkend zijn emotionele uitputting, een cynische houding ten opzichte van werk en een verminderd gevoel van professionele bekwaamheid.  Een autistische burn-out ontstaat daarentegen door langdurige overbelasting in het dagelijks leven. Werk kan hierbij een rol spelen, maar is meestal niet de belangrijkste oorzaak. Voor autistische mensen kunnen alledaagse situaties, zoals een gesprek in de supermarkt, een verjaardag of een drukke treinreis, veel energie kosten. De chronische belasting die hierdoor ontstaat, kan uiteindelijk leiden tot een burn-out. Daarnaast zijn cynisme en een verminderd gevoel van professionele competentie, die vaak voorkomen bij een reguliere burn-out, meestal geen kenmerk van een autistische burn-out.

Kenmerken van autistische burn-out

Uit onderzoek blijkt dat er bij autistische burn-out sprake is van de volgende kenmerken (Higgins et al., 2021).

1. Extreme uitputting

Vaak is er sprake van ernstige lichamelijke, mentale, emotionele en sociale uitputting. Zelfs eenvoudige dagelijkse activiteiten kunnen veel energie kosten.

2. Verlies van eerder aangeleerde vaardigheden / problemen met executieve functies

Bij langdurige stress schakelt het brein bepaalde regelfuncties, de executieve functies, tijdelijk terug om energie te sparen. Executieve functies helpen bijvoorbeeld bij plannen en organiseren, flexibiliteit, overzicht houden, impulscontrole, het starten van taken en het werkgeheugen. Veel autistische mensen ervaren al uitdagingen op deze gebieden. Tijdens een autistische burn-out nemen deze problemen vaak toe. Hierdoor kunnen vaardigheden die eerder goed lukten tijdelijk wegvallen. Zo kan iemand bijvoorbeeld niet meer beginnen aan de afwas, niet omdat de motivatie ontbreekt, maar omdat het starten van de taak en het bewaren van overzicht niet meer lukt.

3. Toename van autistische symptomen

Tijdens een autistische burn-out kunnen bepaalde kenmerken van autisme sterker aanwezig zijn, zoals meer gevoeligheid voor prikkels, vaker of intensievere stimming, meer moeite met sociale communicatie en een grotere behoefte aan voorspelbaarheid.

Hoe ontstaat een autistische burn-out?

Een autistische burn-out ontstaat meestal niet door een gebeurtenis, maar door een langdurige opstapeling van verschillende levensstressoren. Autistische mensen ervaren vaak meer stressbronnen in het dagelijks leven dan niet-autistische mensen zoals overprikkeling, onverwachte veranderingen, sociale verwachtingen en voortdurend moeten schakelen tussen verschillende taken. Daar komt bij dat de omgeving niet altijd voldoende rekening houdt met deze uitdagingen. Hierdoor raken veel autistische mensen structureel overbelast. Een andere belangrijke stressfactor is maskeren. Dit betekent dat iemand bewust of onbewust autistische kenmerken onderdrukt om beter aan sociale verwachtingen te voldoen. Hoewel dit soms helpend kan zijn, kost het voortdurend aanpassen aan anderen veel energie. Daarbij is het voor autistische mensen moeilijker om hun eigen lichaamssignalen aan te voelen, waardoor zij te laat aanvoelen dat ze vermoeid of gestrest zijn, wat maakt dat ze over hun grenzen heen gaan. Ook grote veranderingen in het leven kunnen extra belastend zijn, zoals de overgang van studie naar werk of het krijgen van een kind. Juist tijdens zulke levensfasen kan een autistische burn-out ontstaan. Sommige mensen ontdekken in deze periode ook pas dat ze autistisch zijn.

Autistische burn-out voorkomen

Het voorkomen van een autistische burn-out begint met het herkennen van signalen van overbelasting en het serieus nemen van je eigen behoeften. De volgende tips kunnen helpen:

• Herken overprikkeling. Let op signalen die wijzen op overprikkeling en neem op tijd rust.
• Leer stress eerder herkennen. Regelmatig stilstaan bij hoe je je voelt helpt om signalen van overbelasting eerder op te merken. De SAM-app kan je hierbij helpen.
• Breng je energiebalans in kaart. Onderzoek welke activiteiten je energie geven en welke activiteiten je energie slurpen en zorg voor een gezonde balans tussen energiegevende en energieslurpende activiteiten. Door naar het dag- of weekoverzicht in de SAM-app te kijken, krijg je inzicht in welke activiteiten veel van je vragen.
• Plan voldoende herstelmomenten. Neem gedurende de dag regelmatig pauze en zorg voor momenten waarop je alleen kunt zijn, zonder sociale druk. Maskeren kost namelijk enorm veel energie, misschien is het voor jou prettiger om tijdens de lunchpauze een rondje te wandelen in plaats van met collega’s te lunchen.
• Geef je grenzen aan. Door anderen te laten weten wat je nodig hebt, kunnen zij rekening houden met jouw behoeften.
• Stel realistische verwachtingen voor jezelf. Het dagelijks leven kost meer energie voor autistische mensen. Gun jezelf daarom de nodige rustmomenten. Zelfzorg is geen luxe, maar een noodzaak om je energie te beschermen.